Volg ons op Twitter:
Najaars / Winterbeurt voor de tuin… wat en hoe?
Veel tuinen krijgen in het najaar een zgn. winter of najaarsbeurt, wat houdt dat in? en waar moet ik op letten als ik dat zelf wil doen.
Als de tuin een beetje netjes de winter in moet gaan, en u in het voorjaar alvast een voorsprong wilt nemen op het onvermijdelijke onderhoud van uw tuin kan een Najaars/Winterbeurt veel nut hebben. Immers alles wat u nu doet hoeft in het voorjaar niet, of is stukken gemakkelijker.
Snoeien:
Snoeien tijdens een winterbeurt is onvermijdelijk, afstervende vaste kruidachtige planten kunnen worden afgezet tot 10/15 cm. Lavendel, Grassen en Groenblijvende vaste planten zijn uiteraard een uitzondering.
Belangrijk om de vaste planten niet tot op de grond af te knippen, sommige soorten met holle stengels kunnen zo vollopen met regenwater in het najaar, en krijgen het daardoor met vorst veel harder te verduren. als u een stukje stengel van 10/15 cm. laat staan kan dat inrotten en dicht zo de opening.
Rozen die uitgebloeid zijn mogen alvast een stuk terug geknipt worden (tot zo’n 20 cm.) zodat de voorjaarssnoei gemakkelijker wordt en het perk er beter uitziet. Ook kunt u hierna makkelijker uw organische bemesting toedienen tussen de rozen.
Met organische bemesting bedoel ik alleen puur gedroogde koemest (of verse koemest met stro). Koemest verbeterd de structuur van de grond en stimuleert het bodemleven, veel voeding zit er niet in maar dat is in het najaar ook niet nodig de planten gaan immers de rustperiode in en groeien niet meer. Vergeet niet in het voorjaar een goede mest te geven waar wél voldoende voeding in zit!
Vroeg in het najaar (Augustus September) kunt u de coniferen / taxus haag nog een keer scheren. Het kan nog groeizaam weer zijn en dan loopt de haag nog een klein beetje uit voordat het winter wordt. Hierdoor ziet hij er perfect uit.
Wanneer u twijfelt welke planten wél en welke juist niet gesnoeid mogen worden in het najaar is er een klein praktisch ezelsbruggetje.
Snoei in de struik een tak weg, bekijk de tak goed en let vooral op de kern van snoeiwond. Is de kern groot en erg zacht óf hol wacht dan met snoeien tot het voorjaar (voorbeeld: de Hortensia)
Planten met een zachte of holle kern zijn gevoeliger voor de winter als ze in het najaar worden gesnoeid dus deze laten we met rust. Een massieve en/of kleine kern geeft aan dat er voor de winter gesnoeid mag worden.
Veel groenblijvende planten kunnen baat hebben bij wat najaarssnoei, omdat deze planten hun blad in de winter houden kunnen zij water verdampen terwijl de grond bevroren kan zijn, hierdoor kunnen deze planten verdrogen. Door in het najaar wat blad weg te snoeien wordt de verdamping minder en ook dat telt natuurlijk. Voorbeelden: Laurier, Olijf, Camelia (let wel op de bloemknoppen, die wil je bewaren!)
Bomen die te groot worden kunnen in het najaar zodra het blad valt veilig gesnoeid worden, Ná de kerst moet u gaan opletten welke boom u gaat snoeien b.v. de berk kan bij snoei na de kerst al gaan bloeden en dat geldt b.v. ook voor Acer soorten. Als u twijfelt vraag dan altijd eerst een deskundige! zij weten precies welke bomen en struiken kunnen gaan bloeden. Alle heesters en bomen die gevoelig zijn voor bloeden kunt u veilig snoeien tussen september en eind december, én zodra zij weer vol in het blad zitten in de zomermaanden.
De Bodem in het Najaar:
De bodem is heel belangrijk, ook tijdens de najaarsbeurt. Ga niet in de tuin aan de gang als het te nat is, u stamt de structuur van de bodem dan gemakkelijk kapot en dat herstel je niet zomaar. Ieder afgevallen blaadje wegruimen is heel netjes, maar laat ook wat over voor het bodemleven, wormen trekken stukje bij beetje blaadjes de grond in en deze worden omgezet in de beste gratis humus die er is. Als er groenresten op de grond liggen zal er bodemleven zijn in de vorm van bacteriën, wormen insecten etc. dit bodemleven houdt de grond luchtig en geven in ruil humus aan de bovenlaag!
Na het snoei- en ruimwerk kunt u de bodem wat helpen door met een riek of steekschop de bovenlaag te bewerken. U werkt organisch materiaal zoals blad en resten van vaste planten door de grond. Zolang ze niet te grof zijn gaat dat prima en zullen ze snel verteerd en openomen worden. Is de grond arm aan humus kunt u natuurlijk extra Compost, tuinturf of turfmolm uitstrooien en ook onderwerken al dan niet gemengd met zand om de doorlatendheid van de bodemlaag extra te verbeteren.
De Vijver:
Ook de vijver heeft aandacht nodig voor de winter. Om de vijver helder te houden is het belangrijk om hier juist alle groenafval van afstervende planten goed te verwijderen. Grote hoeveelheden plantresten die naar beneden zinken, veroorzaken een pakket modder en geven veel extra voeding af aan het water die in het voorjaar uitgroei van flinke hoeveelheden draadwier en algen kan veroorzaken.
Verder kan de UV filter worden uitgeschakeld, schoongemaakt en opgeborgen worden tot het voorjaar. Als de lamp het hele seizoen heeft gebrand (ongeveer 5000 uur) kunt u vast een nieuwe UVC lamp aanschaffen zodat u in het voorjaar direct de filter weer kunt aansluiten en gaan gebruiken. Het gebruik van de UV filter in de winter is niet nodig, de watertemperatuur loopt dusdanig terug dat algen en wieren niet meer groeien en dus ook niet bestreden hoeven te worden.
Het Gazon:
Het gazon blijft u maaien totdat de groei stopt (oktober/november) stel wel de maaier wat hoger af! Hark het gazon goed af zodat er geen pakket afgevallen blad achterblijft die de hele winter blijft liggen. Geef in Augustus/September nog wat mest zodat het gazon sterk en fris de winter in gaat. Evt. afstrooien en inharken van zand zorgt ook in het gazon voor een betere doorlatendheid wat een betere uitgroei in het voorjaar geeft én mos tegenwerkt.
Bollen Knollen:
Knollen van zomerbloeiers die niet winterhard zijn moeten uit de grond en gedroogd worden, daarna kunnen ze droog en vorstvrij opgeslagen de winter door. Voorjaarsbollen worden nu juist geplant voor de lente, denk aan crocussen, tulpen, narcissen, hyacinten, blauwe druifjes en nog veel meer om kleur aan het voorjaar te geven.
Plant bloembollen vooral niet te diep, je moet planten en niet begraven! een simpele vuistregel is 1,5x de bolhoogte aan grond boven de bol. evt. afdekken met een beetje turfmolm om een isolerend jasje voor de winter te geven, dit alleen bij ietwat gevoelige bol/knol gewasjes (lees op de verpakking).
Gevoelige planten helpen in de winter:
Gevoelige tuinplanten een handje helpen de winter door te komen mag nu alvast, al blijf ik erbij PAK ZE NIET IN PLASTIC!
Als voorbeeld: sommige klimplanten zoals b.v. de passiebloem kunnen bevriezen. Gooi een hoopje afgevallen los blad tegen de onderkant van de klimplant aan en houdt het evt. op z’n plaats met wat stokjes en kippengaas. Dit hoopje isoleert de onderzijde van de plant en mochten de hoge delen bevriezen dan loopt hij in het voorjaar onderaan gewoon opnieuw uit. Los blad is luchtig en isoleert goed, Ook houdt het de zon van zwakke delen af die in de winter ook gewoon uitdroging kan veroorzaken.
Zet bladhoudende gevoelige planten liefst op een zonvrije plek, als het gaat tegen de gevel (die straalt altijd iets) vooral de ochtendzon is een oorzaak van problemen bij bladhouders zoals de Olijf en de Camelia. s’ochtends als de zon vroeg op de planten valt treed een snel temperatuursverschil op waardoor de planten vocht gaan verdampen. Wanneer hun pot is bevroren kan de plant geen vocht opnemen uit de bodem en kan hij verdrogen.
Kleinere bladhoudende planten die in de border staan kunnen afgedekt worden met takken van dennen (de oude kerstboom!) niet te dik, maar net genoeg om de zon eraf te houden en de lucht gewoon goed doorlaat. In de Alpenlanden is dit heel gewoon en werkt het prima, als het sneeuwt krijg je al snel een mooi isolerend dekentje.
Uw kuipplanten zoals b.v. de Oleander moeten rond september naar binnen alwaar ze de winter overblijven met minimale hoeveelheden water! per keer kleine beetjes water geven zodat de plant in rust geen wortelrot oploopt.
Ten slotte:
Om in de wintermaanden plezier van de vogels te hebben kunt u nu alvast beginnen met het ophangen van wat wintervoedsel waar veel soorten vogels graag op af komen.
Het is dan ook tijd om uw tuingereedschap te onderhouden, slijpen, oliëen en repareren zodat u in het voorjaar niet mis grijpt.
Heeft u nog tips en trucs die u zelf altijd toepast bij de Najaars/Winterbeurt Laat het ons weten! reageer hieronder.
Wat kunt u planten in November?
Beuken planten
Beuken worden geplant en verplant als het blad goudgeel verkleurt. Dan is de kans op goede doorgroei het grootst. Voor die doorgroei is het cruciaal dat er een bepaalde bodemschimmel aan de wortels zit. Koop ze als ze nog (opgekuild) in de grond staan. Dan is de kans dat de wortels in goede conditie zijn (en die schimmel erbij zit) het grootst.
Om het succes te vergroten bij het aanplanten van beuken hagen (let op geen haag beuk maar beuken haag!) is het verstandig een meststof toe te dienen met extra bacteriëen. Een goed voorbeeld hiervan is “Hagen AZ” van Ecostyle.
Rozen planten
Zowel in het vroege voorjaar als in november worden rozen geplant die met kale wortels worden geleverd.
Tegenwoordig kunt u natuurlijk bijna het gehele jaar rozen kopen en planten, wat is nu het voordeel van planten in het najaar? eerstens zijn de rozen met kale wortel vaak een stuk voordeliger en sterker in aanplant. Vooral interessant daarom als u grotere perken met meerdere rozen wilt aanplanten.
Nog een keer aan het gazon denken!
In deze tijd van het jaar moet u nog even aan het gazon denken.
Door nu een bemesting toe te dienen zal het gras in de laatste maanden van het groeiseizoen een volle vilt kunnen maken die het gras sterk en fris de winter door kan helpen.
In het najaar strooit u het gazon nog een keer af met organisch materiaal zoals cocosaarde/compost, dit om het bodemleven te stimuleren in de wintermaanden. Het bodemleven is actief en maakt veel gangen net onder de grasmat, hierdoor neemt de beluchting toe, als u in het voorjaar dan scherp zand uitspreidt over de mat zullen die gangen onder andere vol raken met het zakkende zand en een goede drainage is het resultaat.
Bemesten, Organisch of Kunstmest?
De keuze van bemesting is niet altijd duidelijk voor veel tuinierders.
Vaak wordt er zelfs helemaal niet bemest wat de gezondheid en bestandheid tegen ziektes en kwalen bij uw planten kan schaden. Organische mest komt voort uit, zoals het woord al zegt, organische elementen. Dat kan alleen gedroogde of verse koeienmest zijn, maar ook een basis van gedroogde koeienmest met organische toevoegingen zoals bloedmeel (stikstof) beendermeel en hoefmeel. De verrijkte organische meststoffen zoals we die maar even zullen noemen slaan twee vliegen in één klap, u verbeterd de bodem door het toevoegen van organische stoffen, én u brengt voldoende voedingsbestanddelen in de grond voor de planten om te gebruiken.
Kunstmest brengt over het algemeen alléén voedingsstoffen in de grond die veelal zeer snel door de planten kunnen worden opgenomen. Koemest verbeterd eigenlijk alleen de structuur van de aarde en verhoogd het organisch stofgehalte (belangrijk op b.v. zware kleigronden, zandgronden en löss gronden)
Puur voor onderhoud van uw tuin en om uw planten zo mooi en gezond mogelijk te houden raad ik aan om jaarlijks tussen januari en april een verrijkte organische mest te gebruiken (voorbeeld: Ecostyle Natuurmest) Strooi deze mest uit, en werk hem licht door de bovenlaag van de grond.
Bij voedingsproblemen die al zichtbaar zijn aan planten is het vaak nodig om snel voeding beschikbaar te stellen voor de planten, in dit geval kunt u in april als de planten beginnen te groeien een goede kunstmest toedienen.
Verse koeien mest kan het beste vóór de winter al verdeeld worden en licht door de grond heen gespit worden, maar dit gebeurd zeer weinig meer. Gedroogde koemest is ook al tijdens de winter toe te dienen. Organische meststoffen komen nl. véél langzamer vrij en hebben tijd nodig.
Let er altijd op dat u nooit teveel meststoffen strooit! teveel meststoffen is slecht voor het milieu en uw portmonee, evenals voor de planten die kunnen verbranden. Hou dan ook goed de gebruiks voorschriften aan die op verpakkingen vermeld staan, al lijkt het voor u dan ook veel te weinig.
Natte tuin, regenwater zakt niet weg.
Ik kreeg de volgende vraag van Joyce,
“ik heb water die blijft staan op mijn gras wat moet ik doen? en welke planten of bloemen kan ik nemen die heelveel water opslorpen? ik woon in een half open nieuwbouw en het is langs de zijkant dat ik water heb en heb 2 kinderen”
Antwoord:
De problemen die u beschrijft houden zeer waarschijnlijk verband met een probleem in de ondergrond. Veel nieuwbouw wijken worden gebouwd op voormalig boeren-land, en daar is vaak in de ondergrond op ongeveer 50cm diepte een zgn. ploegzool aanwezig. Dat is een harde laag van een aantal centimeters die zo hard is dat water er maar heel langzaam doorheen kan zakken.
Een goede oplossing is het boren van gaten met een grondboor (te huur) van rond de 1 meter diep. Het gat vult u op met grind tot ongeveer 30 cm onder de toplaag. Om een goede afwatering te krijgen moet je per M2 op de plekken waar het water blijft staan 2 tot 3 gaten boren. In de praktijk blijkt dat dit een perfecte oplossing te zijn voor de genoemde problemen en is beter dan alleen de beplanting aan te passen.
Succes!
Herfst
Vooralsnog kunnen we genieten van een weldadig, zacht najaar, langzaam maar zeker verkleuren de bladeren en treed het herfstseizoen iedere dag een beetje dichterbij.
In de tuin kunt u uw hart ophalen, zolang het weer lekker werkbaar is kan er veel gebeuren dat in het voorjaar tijd bespaart. uitgebloeide vaste planten die in het najaar en de winter geen enkele sierwaarde meer hebben kunnen afgeknipt worden, daarbij laten we natuurlijk de soorten die weliswaar afgestorven maar toch sierwaarde behouden in de winter met rust. Denk daarbij b.v. aan grassen en planten die markante stengels hebben die vooral met rijp of sneeuw een waar kunstwerkje kunnen vormen in de tuin.
Veel bladverliezende struiken en planten gaan nu de winterrust in, dwz de sapstroom komt bijna tot stilstand en er kan evt. verplant worden mits de plant niet al te lang vast heeft gestaan op 1 plek. Is dit wel het geval had u in de zomer/nazomer de struik al kunnen rondsteken zodat er in de warme grond kiemwortels konden ontstaan en er nu veiliger verplant kan worden.
Planten die sterke saptstromen hebben in het voorjaar en dan dus niet gesnoeid kunnen worden (denk aan esdoorn, berk en druiven) kunnen nu wel gesnoeid worden, u heeft de tijd tot aan het nieuwe jaar (1 januari) daarna moet u er weer vanaf blijven omdat dan het risico op bloeden weer toeneemt.
Denk bij het najaars onderhoud in uw tuin vooral aan het bodemleven, bladafval en afval van vaste planten zijn een ideale bron van (bodem)leven in uw tuin. Dit bodemleven verplaatst zich door de bovenste grondlagen waarin ook de meeste van uw planten zijn wortels heeft. Door de kleine gangetjes en de plantenresten die dat bodemleven naar beneden trekt ontstaat er een mooie toplaag waarin planten zeer goed kunnen wortelen, en gezonde sterke wortels resulteerd natuurlijk in gezonde sterke planten. Haal hierom niet alle blad en organisch afval altijd weg uit de tuin, het is vaak de basis voor mooie planten!