tuinhulp

Archief voor de ‘Planten’ Categorie

Herfstbloeiende planten kleuren van nature naar het lage licht: krachtig en warm, verzadigd, soms sereen. De herfstbloeiers onder de vaste planten zijn opvallend vaak hoog. Hun groeitijd is langer en daardoor valt hun bloeitijd later.

Veel planten die de zomerse border kleurden, hebben hun best al gedaan. Het is oogsttijd in de natuur. De cyclus wordt voltooid. Langzaam begint de voorbereiding op de rust die winter heet. Maar juist in deze overgangsperiode zijn prachtig bloeiende planten uiterst welkom. We laten er een aantal de revue passeren.

• Hoge herfstasters
• Andere, prachtige herfstbloeiers
• Verzorging
• Tuintips voor September

Nog laat in het jaar nectar snoepen bij de hoge herfstasters
Vlinders (Atalanta’s) en bijen bezoeken graag twee soorten herfstasters: de ruwbladige Aster novae-angliae en de gladbladige Aster novi-belgii. De vele variëteiten van de eerste soort vormen sterke, houtachtige stengels (tussen de 1,5 en 2 m hoog!) die geen steun nodig hebben. Ze woekeren niet en ze hebben weinig last van meeldauw. Bekende vanaf september bloeiende variëteiten zijn bijv. ‘Andenken an Alma Pötschke’ (karmijnrood), ‘Purple Dome’ (paars), ‘Barr’s Pink’ (roze) en ‘Herbstschnee’ (wit). De variëteiten van Aster novi-belgii groeien uit een kruipende wortelstok, ze blijven wat lager (75-150 cm) en vragen soms wat steun. Bij deze groep zijn met name de blauwe bloeiers uitzonderlijk mooi. Voorbeelden: ‘Blue Bouquet’ (slechts 75 cm hoog!), ‘Plenty’ (lavendelblauw), ‘Eventide’ (grote blauwe, halfgevulde bloemen). Er zijn ook prachtige wit, roze, rood en paars bloeiende vormen. Maar er zijn meer herfstbloeiende asters, bijv. de wit bloeiende sluieraster (Aster ericoides) die in september-oktober geweldige pluimenwolken kleine bloemen vormt (1 m hoog). Goede variëteiten: ‘Golden Spray’ (geel), ‘Erlkönig’ (violet) en ‘Pink Cloud’ (roze). Ook roze en overvloedig bloeit de hoge (120-150 cm) hybride-herfstaster ‘Pink Spray’.

Andere, prachtige herfstbloeiers
Het zijn er zo veel dat we maar een greep doen: Japanse en herfstanemonen (Anemone hybrida en Anemone hupehensis). De roze bloeiende ‘Königin Charlotte’ kan wel 150 cm hoog worden. ‘Honorine Jobert’ bloeit zuiver wit met gele meeldraden; de Hupehensis-variëteit ‘Prinz Heinrich’ warm wijnrood. Prachtplanten zijn het! Vergeet ook de monnikskappen niet. De tot wel 2 m hoge Aconitum carmichaelii ‘Barker’s Variety’ bloeit pas in oktober volop (violetblauw). Vanaf augustus bloeit de vaste-plantzonnebloem Helianthus decapetalus ‘Capenoch Star’ met citroengele bloemen (175 cm hoog). Een echte laatbloeier is ook de zilverkaars Cimicifuga simplex ‘White Pearl’ (150 cm). Pampagras (Cortaderia) en prachtriet (Miscanthus sinensis) dragen nu hun rijke pluimen. Ook de armeluisorchidee Tricyrtis formosana bloeit volop. Bij sommige vaste planten zorgen niet de bloemen, maar bessen nu voor kleur, bij Actaea rubra (50 cm) zijn ze bloedrood.

Verzorging
Vaste planten (meerjarige kruidachtige planten) zijn gemakkelijk te verzorgen. Laat ze rustig afsterven. Schoon de straks afgestorven stengel- en bladermassa pas in het voorjaar op. Het geeft de overlevende wortels winterbescherming. Zorg alleen dat groenblijvende soorten niet worden afgedekt. Geef in het voorjaar een goede organische basisbemesting.

Tuintips voor September
Niet meer mesten, de planten moeten afharden. Lelies nu (ver)planten. Uitgebloeide balkon- en perkplanten weghalen. Van allerlei planten kunt u nu zaden oogsten. Breng een verse mulchlaag aan. Gazon niet meer mesten. Ranken van klimplanten aanbinden. Groenblijvende heesters en bomen nu planten. Hagen dit jaar voor de laatste maal knippen. Vijvervissen minder gaan voeren. De hazelnoten (en veel andere vruchten) zijn rijp!

Bron: PPH.nl / Colour your life

Bramen vol heerlijk sap en struiken vol rozenbottels. Wat een rijkdom! En dan heeft u ook al kunnen genieten van hun bloei! In de tuin zijn sierplanten met culinaire meerwaarde ideaal. Steeds meer mensen zoeken die combinatie. Bramen zijn geweldig om van te snoepen, in desserts te verwerken of om sap en jam van te maken. Rozenbottels zijn heerlijk gekookt als zoete saus, in jams en compotes, om thee van te trekken en in ijs. Plant bramen beschut als leiplant tegen de schutting en zet bottelrozen gewoon tussen de sierplanten. Een aanwinst voor uw tuin en eettafel!

Ook bramen behoren tot de grote rozenfamilie
Er zijn zoveel bramensoorten met vaak grote verschillen dat de indeling erg lastig is. Veel gecultiveerde bramen stammen af van Amerikaanse bramensoorten. De echte Europese bosbraam is Rubus fruticosus met hoekige stengels die in een grote boog groeien. Iedereen kent deze planten met hun grote stekels en heerlijke vruchten. De vruchten bestaan uit een cluster kleine steenvruchten die rond een centrale kolf of spil zijn gegroepeerd. Ze beginnen groen, worden dan rood en, als ze rijp zijn, glanzend zwart. Kies uit rassen met gestekelde takken (bijv. ‘Himalaya’) of stekelloze (doornloze), zoals Rubus ‘Thornless Evergreen’, ‘Thornfree’, ‘Dirksen Thornless’ of ‘Smoothstem’. Ze geven grote vruchten, ieder jaar kilo’s opbrengst en per ras verschilt de smaak van zoet tot friszuur. Proef en kies. Het is er nu de tijd voor (oogst van juli-augustus tot oktober). 

Heel goede bottelrozen

Niet alle bottels zijn oranje
De échte bottelroos (qua Nederlandse naam) heet Rosa villosa en komt uit Oost-Europa en de Kaukasus. Deze soort heeft iets roodachtige, berijpte twijgen, grijsgroen, lichtbehaard blad en lichtrode, enkele bloemen in juni-juli. Al in augustus verschijnen de eerste bottels (groot en  rood) aan deze tot 2 m hoge heester. Nog een goede, tot 1,5 m hoge bottelroos: de eglantier (Rosa rubiginosa) met geurende, rode bloemen (juni-juli), naar frisse appels geurend blad en ronde, oranje bottels. Lang niet alle rozenbottels zijn (oranje)rood. Bij de Chinese roos (Rosa chinensis) worden ze blauwgroen, bij de duinroos (Rosa pimpinellifolia) zijn ze bruinzwart. Soms zijn ze borstelig of behaard, zoals bij Rosa × damascena, of flesvormig zoals bij Rosa moyesii, peervormig (Rosa omeiensis) of eivormig (en donkerrood) (Rosa wichuraiana).

De bekendste bottelleveranciers (speciaal voor de bottelproductie) zijn vormen van de Japanse bottelroos of rimpelroos (Rosa rugosa) die het ook aan de kust goed doet. Deze roos trekt zich niets aan van zoute lucht.. Er zijn diverse variëteiten, zoals de wit bloeiende ‘Alba’, en hybriden met Rosa rugosa als een van de ouders, bijvoorbeeld de paarsroze ‘Fru Dagmar Hastrup’. Ze bloeien in juni-september. Deze planten leveren bottels die wel 2 cm groot kunnen zijn, glad en kogelvormig tot platrond, oranjerood. Ook vogels zijn er gek op (vooral groenlingen!). Ook bij de Engelse of Austin rozen komen bottelproducenten voor, zoals de sterke, halfgevuld en roze bloeiende Rosa ‘Dapple Dawn’.

Verzorging
In pot gekweekte bramen en bottelrozen kunt u het hele jaar door planten. Bramen ca. 1,5 m uit elkaar planten. Bind de scheuten aan. Ze geven tot in oktober vruchten. Snoei in de periode november-maart (raadpleeg een goed snoeiboek). Geef begin augustus nog een keer kalirijke mest. Bottelrozen tijdens de bloei rozenmest geven. In december-februari snoeien. In september-oktober bottels oogsten. 

Tuintips voor augustus
Pas op voor schimmelaantastingen nu het vochtiger wordt (dauw!). Lavendel terugsnoeien. Pioenrozen worden niet graag verplant, maar als het moet, doe het dan nu. Het gazon voor de laatste keer bemesten. Nieuw gazon inzaaien. Coniferenhagen snoeien. Rozen op aantastingen controleren. Woekerende vijverplanten uitdunnen. Tuinkruiden oogsten om te drogen. Afgedragen scheuten bij frambozen wegnemen.

Bron: PPH

Er zijn allerlei kleurrijke klimplanten, zoals blauweregen (Wisteria), bruidssluier (Fallopia), passiebloemen (Passiflora), kamperfoelie (Lonicera) en natuurlijk klimrozen. Maar hier bedoelen we vooral de enorme variatie aan clematissen, die ook wel bosrank of bosdruif worden genoemd. Clematissen komen in het wild vooral op het noordelijk halfrond voor. Er zijn zo’n 250 soorten bekend. Het gekweekte assortiment omvat vele honderden variëteiten, waarbij grootbloemige en kleinbloemige typen worden onderscheiden. De meeste zijn bladverliezend, maar er zijn ook wintergroene soorten, zoals Clematis armandii uit China, die leerachtig, glanzend, donkergroen blad heeft en in april-mei bloeit met grote trossen kleine, roomwitte, geurende bloemen. Er zijn zoveel schitterende clematissen, dat we hieronder slechts een heel beperkte keuze kunnen noemen. 

Kleinbloemige soorten en variëteiten

Clematis alpina is een soort uit Noord-Europa en Azië met tal van variëteiten die in april-mei bloeien met knikkende blauwe (‘Blue Giant’), roze (‘Willy’), zuiver witte (White Moth’) of rozerode bloemen (‘Ruby’).  De bekende ‘Pamela Jackman’ bloeit lichtblauw.

Clematissen uit de Tangutica Groep vallen op door het schitterende vruchtpluis na de rijke, indrukwekkende bloei. Ze bloeien van de zomer tot ver in de herfst met allerlei goudgele (‘Golden Tiara’,  ‘Helios’) tot zelfs naar oranje verkleurende, knikkende bloemen. ‘Blue Bird’ vormt grote, gevulde, lilablauwe bloemen. ‘Durandii’ bloeit de hele zomer met zuiverblauwe bloemen met gele meeldraden. Prachtig zijn ook de langdurig vanaf mei bloeiende variëteiten van Clematis macropetala, zoals ‘Purple Spider’, ‘Maidwell Hall’ (lavendelblauw), ‘Rödklokke’ en ‘Markham’s Pink’. Ook vanaf mei bloeien de krachtig groeiende variëteiten van Clematis montana, o.a. de lichtroze, heerlijk geurende ‘Elizabeth’ of de magentaroze ‘Marjorie’. Clematis vitalba is de ook in België en Nederland inheemse, roomwit bloeiende bosrank die zelfs moeiteloos in hoge bomen klimt. De variëteit ‘Rubra’ van de Italiaanse clematis (C. viticella) bloeit dieprood, ‘Royal Velours’ diep, fluweelachtig paars.

Grootbloemige variëteiten

Hierbij is de keuze zo mogelijk nog groter. Kies op bloeiperiode, kleur en klimhoogte. Er zijn twee grote groepen: de variëteiten die vooral in mei-juni bloeien en de groep die pas in juli-augustus bloeit. Tot de vroegbloeiers behoren prachtige, grootbloemige variëteiten zoals ‘Barbara Jackman’ (paars gestreept), ‘Fujimusume’ (zuiver blauw), ‘Duchess of Edknburgh’ (roomwit), ‘Kardynal Wyszynski’ (purperrood), ‘Piilu’ (paarsrood), ‘Moonlight’ (zachtgeel) en ‘Niobe’ (dieprood). Schitterende grootbloemige laatbloeiers zijn o.a. ‘Ernest Markham’ (purperrood), ‘Hagley Hybrid’ (dieproze), ‘Jackmanii Superba’ (donker violetblauw), ‘Jan Pawel II’ (lichtroze). 

Verzorging

Alle clematissen groeien graag in lichte, wisselende schaduw tot volle zon, als hun wortels maar beschaduwd zijn. Het zijn immers bosrandplanten. Plant daarom lage planten rond hun voet en plant in humusrijke, goed doorlatende grond. Zorg voor een klimsteun waaraan ze zich met hun tentakels kunnen vasthouden. Snoei is afhankelijk van de bloeitijd. Vroege bloeiers eventueel na de bloei terugsnoeien, zomer- en laatbloeiers in het vroege voorjaar (maart). De in Nederland gekweekte soorten en variëteiten zijn allemaal redelijk tot volkomen winterhard. Laat de grond waarin ze groeien niet uitdrogen. Geef bij het inplanten een goede, organische basisbemesting herhaal dat ieder voorjaar. 

Tuintips voor mei

Onkruid bestrijden. Gras maaien (het groeit nu hard). Vanaf half mei kuipplanten buiten zetten. Winterheide snoeien. Uitgebloeide voorjaarsbloeiende heesters snoeien. Tot half mei nog kluitplanten (groenblijvers, coniferen) planten. Vijver beplanten. Potten, bakken en (hang)manden beplanten.

Bron: PPH

Wanneer de sierkersen of andere prachtige bomen bloeien, is het pas echt lente. Eén voluit bloeiende boom in het voorjaar is even indrukwekkend als hele velden krokussen, narcissen of andere bloemen. Een bloeiende magnolia tegen een blauwe lucht is adembenemend mooi. Begin vorige eeuw waren drie soorten bomen onmisbaar in een tuin: een magnolia, een sierkers en een grijze ceder. De schoonheid die die bomen gaven, kunt u nu herbeleven in nieuwe vormen die ook in kleine tuinen passen. De hierna genoemde bloemenbomen hebben nog iets gemeen: u hoeft er weinig aan te doen als u ze eenmaal hebt geplant. Snoei is niet of nauwelijks nodig (alleen vorstschade wegnemen). 

Enkele bloemrijke ideeën 

Prunus serrulata Kanzan

Sierkersen (Prunus) zijn er in tientallen vormen en ze bloeien ongelooflijk rijk in april (en vaak nog in mei) met witte, lichtgele, roze, lila of zelfs paarse bloemen. Soms zijn het struiken, soms echte stambomen. Aan u de keus. Heel mooi is de veelgeprezen treurvorm Prunus serrulata ‘Kiku-shidare’ die al begin april bloeit met roze warmroze bloemen. Een nauwe verwant is de bekende P. serrulata ‘Kanzan’, die wat later bloeit en zowel als struik en als stamvorm wordt gekweekt (de laatste wordt tot 10 m hoog). De elegante vaasvorm van de takkenkroon is heel typerend. Ook ‘Kanzan’ bloeit rijk en roze. ‘Amanogawa’ groeit uit als slanke zuilvorm en bloeit heel lichtroze (geurend!). ‘Taihaku’ wordt een flinke struik die al begin april met enorm grote, witte bloemen bloeit. 

Magnolia soulangeana Susan

Tientallen soorten magnolia’s Misschien wel de bekendste groep valse tulpenbomen of beverbomen, zoals de schitterend bloeiende magnolia’s ook wel worden genoemd, is de Magnolia Soulangeana Groep. Ze vormen grote struiken of kleine bomen tot 5 à 8 m hoog en ze bloeien (april-mei) met massa’s grote, rechtop staande, klokvormige bloemen aan de kale takken. Heel mooi zijn bijv. ‘Lennei Alba’ en ‘Amabilis’(beide wit), de kleinblijvende ‘Genie’ (3 m, warmrood!) en tal van roze bloeiende, zoals ‘Brozzoni’ en ‘Sundew’. 

Cercis siliquastrum bloei

Een prachtige judasboom De judasbomen (Cercis) vormen een geslacht met zeven soorten bladverliezende bomen uit Europa, China en Noord-Amerika. Een van de mooiste is de nieuwe Cercis canadensis ‘Forest Pansy’, een prachtige, roodbladige judasboom (zacht fluwelig rood dat in de loop van het seizoen wat groener wordt) die uiteindelijk ca. 3 m hoog wordt. In april-mei verschijnen de fraaie, roze, eetbare bloemen aan de dan nog kale takken. De bloemen smaken lichtzuur. Lekker in een frisse salade. Deze boom (ook zeer geschikt als leiboom) trekt door zijn bijzondere kleur 

altijd de aandacht. Ideaal als solitair en geschikt voor iedere maat tuin. Plant hem op een zonnige, beschutte plek in goed doorlatende grond. 

Hanami – Japans kersenbloesemfeest

Eind maart/begin april bloeien in Japan de kersenbomen (sakura). Deze explosie van kleur wordt als nationaal feest gevierd. Men ontmoet elkaar in massale picknicks in de parken onder de bloeiende bomen. Voor Japanners symboliseert de korte, uitbundige bloei de rijkdom en vergankelijkheid van het leven. Wij genieten er ook zonder die symboliek niet minder van. 

Nog meer bloeiende bomen

In april-mei bloeien onder andere ook: sierappels (Malus); de prachtige sneeuwvlokkenboom (Halesia carolina); de Anna Paulownaboom (Paulownia tomentosa) met grote, blauwe bloemen; krentenboompjes zoals de witbloeiende Amelanchier arborea ‘Robin Hill’; kastanjes: heel mooi is de roodbloeiende Aesculus × carnea ‘Aureomarginata’ met goudgerand blad. 

Tuintips voor april

Gras maaien. Mos in het gazon bestrijden. Buxushaagjes knippen. Balkonbakken klaarmaken. Vaste planten opschonen en nalopen op verlies door vorst. Heesters snoeien.

Source: PPH

Schaduwplanten zijn meestal plantensoorten die van nature in de schaduw van bomen en struiken, vaak op de bosbodem, groeien. De situaties kunnen daar sterk verschillen. Er wordt vooral onderscheid gemaakt tussen droge schaduwplekken en vochtige, koele, groeiplaatsen. Die verschillen zijn er ook in de tuin. Er is een enorm aantal vaste planten geschikt voor een schaduwtuin. Tuiniers hebben vaak moeite met het vinden van geschikte planten voor relatief droge schaduwplekken onder bomen. U vindt hieronder daarom ook soorten vermeld die daarvoor speciaal worden aanbevolen.

Er zijn maar weinig planten die echt diepe schaduw verdragen. Daarom is het goed – als dat kan – diepe schaduw wat te verminderen, door te snoeien bijvoorbeeld. Geef op zeer droge plekken regelmatig water en breng organische mulch (compost) op de grond rond de planten aan. 

Hosta Blue Angel

Vooral veel bodembedekkende vaste planten voldoen erg goed. Uitstekende soorten zijn: het zich vanuit de wortels uitbreidende lelietje-van-dalen (Convallaria majalis) met zijn heerlijk geurende, witte bloempjes in de lente. De polvormende elfenbloem Epimedium × perralchium (er zijn meer geschikte soorten) bloeit geel en blijft ’s winters groen. De tot 60 cm hoge Tellima grandiflora met klokvormige aren gele bloemen heeft harig, soms wat paarsgetint groenblijvend blad. Ook het tranend hartje Dicentra formosa doet het goed in droge schaduw en bloeit met knikkende donkerroze trossen bloempjes (‘Luxuriant’ is een uitstekende varieteit). Heel mooi is het labradorviooltje (Viola labradorica) met paarsgroen blad en paarse bloemen in april-juni. Van de ooievaarsbekken zijn vooral Geranium macrorrhizum (paarsrode bloemen) en Geranium nodosum (lilaroze bloemen) aan te raden. Salomonszegel (Polygonatum multiflorum) doet het ook nog goed in droge schaduw. 

Vaste planten voor vochtige, koele schaduwplekken

Dat zijn er honderden. Enkele voorbeelden: alle tientallen soorten Hosta met hun prachtige bladeren in tal van kleuren. Ook de fors groeiende Kaukasische vergeet-mij-niet (Brunnera macrophylla) met zijn hemelsblauwe bloemen in april-mei groeit graag in de schaduw, net zoals de meeste soorten nieskruid (Helleborus), waar ook de ’s winters bloeiende kerstroos toe behoort.

Heel bekende schaduwplanten zijn de rijkbloeiende soorten en cultivars van longkruid (Pulmonaria) met witte, roze, rode of blauwe bloemen (veel pasteltinten!). De bodembedekkende maagdenpalmsoorten (Vinca) bloeien wit, blauw of paars in de periode maart-juni. Ook walstro-soorten (Galium) zijn goede bodembedekkers. Lieve-vrouwebedstro (Galium odoratum) behoort er ook toe. Ten slotte zijn er uiteraard tientallen soorten schitterende varens die graag in de schaduw groeien en vaak dichte groepen kunnen vormen. 

Tuintips voor maart

Winterbeschermingsmiddelen bij de planten opruimen. Bladverliezende bomen en struiken kunt u bij vorstvrij weer tot in april planten. Ook alle vaste planten kunnen nu worden geplant. Gazon zo nodig beluchten of verticuteren. Vaste planten opschonen (het afgestorven materiaal weghalen). Organische basisbemesting geven. Boomspiegels met schors- of houtsnippers bedekken. Compost omzetten.

Source: PPH

Lavendel is al jarenlang een zeer geliefde plant in Nederlandse tuinen. Een mooie groenblijvende (grijsblijvend) spectaculaire bloeier die ook nog eens een lekkere geur verspreid die luizen op afstand houdt!

De planttijd van Lavendel is verspreid over het seizoen. De planten worden aangeboden in pot en kunnen daardoor vrijwel het gehele jaar geplant worden, al zou ik persoonlijk af raden om vlak voor de winter Lavendel aan te planten in verband met de winter die snel kan invallen.

Een probleem met lavendel is dat hij bij de veel mensen na een paar jaar te lang en onderin te houterig wordt. Gevolg? na een paar jaar wordt de plant (of planten) vervangen door nieuwe die na een paar jaar wederom aan de beurt zijn om gerooid te worden.

Lavandula angustifolia Hidcote (S)

Goed onderhoud aan de lavendel kan dit probleem moeiteloos voorkomen.

Snoei in de zomer na de bloei met een heggeschaar de uitgebloeide bloemen samen met een klein topstukje van de struik weg, zo zal de lavendel nog voor de winter nieuwe topjes maken en er de hele winter mooi compact en fris uitzien.

Na de winter is het zaak om in de eerste twee weken van april de lavendel struik zeer sterk terug te snoeien tot circa 15 cm boven de grond. Op het eerste gezicht lijkt de struik nu totaal verloren, maar na een week of twee voorjaarsweer zullen de korte houtige stobben vol zitten met nieuwe scheutjes die snel uitgroeien en dezelfde zomer weer voor bloemen zullen zorgen.

LET OP! het is belangrijk om de voorjaarssnoeibeurt absoluit voor de helft van april en na eind maart uit te voeren. Eerder kan bij nachtvorst schade opleveren, en later zou de bloei in de komende zomer negatief kunnen beinvloeden.

Tip: De afgesnoeide bloemen en topjes in de zomer kunnen natuurlijk een weg vinden naar geurzakjes voor de linnenkast, misschien ‘ouderwets’ maar het werkt goed en geurt heerlijk!

 Ten slotte:  Een paar goede soorten lavendel: 1) Lavandula Hidcote (grof, sterk wat groter en goede bloeier) 2) Lavandula Dwarf Blue (Compact soort, bloeit goed en lang door de zomer) 3) Lavandula angustifolia Munstead (Veel aangeboden soort, middelmaat, goede bloeier)