Zilverbont winterblad
Zilverkleurig blad of blad met wat zilver of wit erin is altijd uiterst welkom in de tuin. Die kleur geeft ruimte maar overheerst niet, het licht weerspiegelt er prachtig op. Zilverbladige planten doen zuidelijk aan – zilver aan planten geeft een vakantiegevoel. Denkt u maar aan de zilvergroene olijfboomgaarden in de landen rond de Middellandse Zee, het zilvergrijs van de Perovskia-stengels die blinken in de zinderende zomerhitte van de dalen in Afghanistan, of het zilverwit van de basten in de Scandinavische berkenbossen. Zilver combineert met alles, vandaar dat zilverbont blad altijd zo mooi is. De zilverwitte kleur wordt bij planten soms veroorzaakt door een donslaagje, dat zelfs harig kan zijn, een waslaagje, of gewoon het ontbreken van pigment.
Bij witbont blad ontbreken de groene chlorofylcellen op de witte plekken. Op die plekken kan de plant dan niet (met behulp van zonlicht) koolzuurgas uit de lucht omzetten in suikers waar hij mee groeit. De groene delen in een witbont blad moeten dan harder werken en de plant gaat zo nodig extra bladgroen aanmaken. Daarom zie je bij witbonte planten die te donker staan, vaak dat het blad groener wordt. Zorg dus dat planten met witbont blad altijd voldoende licht krijgen.
Zilverbont en bladhoudend
Er zijn niet zoveel planten zilverbont en ook nog wintergroen of bladhoudend. Planten met die dubbele eigenschap zijn daardoor extra aantrekkelijk: echte blikvangers in de tuin. Als de term ‘argent’ in een naam zit, weet u zeker dat er een zilverkleur in het spel is. Heel mooi zijn onder andere:
- Witbonte hulst (Ilex aquifolium ‘Silver Queen’). Dit is een vrouwelijke hulst met witgerand blad, die na bestuiving door een mannelijke hulst rode bessen vormt. Een witbonte mannelijke hulst is bijvoorbeeld I. aquifolium ‘Ferox Argentea’. Bekender en algemener is de cultivar ‘Argenteomarginata’. Heel mooi is het zeer gelijkmatig gevormde, eveneens witgerande blad van ‘Handsworth New Silver’. Er valt bij hulst dus wat te kiezen, ook qua groeisnelheid en hoogte.
- Wintergroene kardinaalshoed (Euonymus fortunei ‘Emerald Gaiety’ (groene vrolijkheid)) vormt een heuveltje dat na jaren 1 m hoog en1,5 m in doorsnee kan zijn. Een makkelijke plant met frisgroen, grijs gemarmerd blad met een witte rand. ’s Winters kan het wit iets roze verkleuren, maar dat trekt in de lente weer bij. In de herfst vormt de plant als extra roomwitte zaaddozen waar oranje zaden in zitten. Groeit zowel goed in zon als schaduw.
- Bodembedekker Pachysandra terminalis ‘Variegata’ wordt maar 10 cm hoog en breidt zich via uitlopers uit. Uitstekend als tapijtvormer op vrij vochtige grond en in lichte schaduw. In het voorjaar verschijnen zacht geurende, witte bloemen.
- Bonte klimop (Hedera colchica ‘Dentata Variegata’) is een prachtige, zelfhechtende klimplant met vrij groot, zacht, leerachtig blad met crèmewitte vlekken langs de randen. Groeit goed in lichte schaduw.
Minder bekend zijn bijvoorbeeld de bonte vuilboom (Rhamnus alaterna ‘Argenteovariegata) – 2,5 m hoog, uitstekend winterhard, blijvend grijsgroen blad met witte randen – en Pieris japonica ‘Little Heath’ met wintergroen blad met witte randen dat in het voorjaar felrood uitloopt.
Olijfboom in de winter, wat te doen?
Om te voorkomen dat iedereen zijn olijf gaat versjouwen en in de winter vanwege koude binnen gaat zetten schrijf ik dit artikel.
Ten eerste kan een olijvenboom prima tegen lage temperaturen, zelfs to ver beneden het vriespunt! het punt is alleen hoe lang duurdt die periode van vorst, én hoe zonnig het gedurende de dag is in de winterperiode. Onze laatste winters waren zacht, met af en toe een paar nachtjes (matige of strenge) vorst, geen reden om zorgen te maken. Het is niet de lage temperatuur die een bedreiging kan vormen voor b.v. de olijven bomen in ons land.
Hoe zit dat nou? veel bladhoudende planten kunnen bij een langdurige vorstperiode wanneer de grond, of hun pot/kuip bevroren is heel weinig tot vrijwel géén vocht opnemen. Het blad dat aanwezig is kan echter overdag met de zon aan de winterse hemel wél water verdampen. Hier komt het gevaar voor die planten, het is mogelijk als het langer winter is dat bladhoudende planten (zoals de olijf) gaan verdrogen.
U moet zien dat de van oorsprong mediterane planten geen verdediging hebben tegen deze problemen waar meer inheemse planten dat wél hebben.
Om nu bescherming te bieden kunt u het beste de boom/struik schermen tegen de zon tijdens vorstperiodes. U kunt b.v. vlies-doek over de bladkroon heen leggen, óf de boom/struik uit het bereik van de zon houden.
Dit verhaal geldt voor heel veel bladhoudende planten, zelfs goed winterharde planten zoals b.v. Buxus kan veel last krijgen van een lange vriezende, zonnige winterperiode. Echter inheemse planten laten in extreme gevallen gewoon een flink deel blad vallen om verdamping te beperken. Dat blad wordt in het voorjaar gewoon weer aangevuld. Andere planten zoals de Rhododendron krullen hun blad op zodat de verdampings oppervlakte kleiner wordt. Op dit gebied blijven mediterane planten achter en dienen ze beschermd te worden, maar binnen halen is vaak niet eens nodig.

