Volg ons op Twitter:
Vol bewondering (Vormsnoei)
Sommige planten hebben van zichzelf zo’n prachtige, heldere vorm dat niemand de neiging heeft daar nog iets aan te veranderen. Andere planten vinden we pas extra mooi als we ze zo’n vorm hebben gegeven. Planten die zich dat zonder problemen laten welgevallen zijn o.a. Buxus, Taxus, hulst en bijvoorbeeld sommige typen struikkamperfoelie. Die sputteren niet tegen als we er de snoeischaar inzetten om er bollen, kubussen, spiralen en zelfs hele groene kunstwerken mee te maken. Al voorgevormd gesnoeid worden ze zelfs massaal kant-en-klaar aangeboden en graag gekocht. Maar de echte groene kunstenaars onder de tuinliefhebbers prefereren natuurlijk eigen, unieke, creatieve vormen. Dat is altijd al zo geweest, vanaf de Romeinse tijd via de ingewikkeld gesnoeide motieven en knopentuinen uit de Renaissance tot de verbluffende, golvende, groene snoeituinen van hedendaagse tuinkunstenaars. Probeer het ook. Prachtige voorbeelden genoeg.
Taxus baccata (haagvorm)
Buxus en Taxus
Wie aan snoeivormen denkt automatisch eerst aan Buxus. Dat is al sinds de klassieke oudheid zo. Het komt door het fijne blad en de sterke, dichte vertakking van de meeste wintergroene Buxussoorten. In de praktijk is de wetenschappelijke naam Buxus ook de Nederlandse naam geworden in plaats van het officiële ‘palmboompje’(Buxus-takjes vervingen en vervangen in de rituëlen van de RK-kerk de oorspronkelijke palmtakken uit zuidelijker landen; vandaar). Er zijn tal van Buxus-soorten en varieteiten, hoge en laagblijvende, goudbonte en volgroene. Het meest bekend is het laagblijvende randpalmpje (Buxus sempervirens ‘Suffruticosa’, tot 60 cm hoog) waarmee bij voorkeur de lage haagjes en kleine snoeivormen worden gemaakt. Voor hogere vormen wordt meestal de echte soort (Buxus sempervirens) gekozen die bij ons ca. 2 m hoog wordt en veel sneller groeit. Net als Buxus zijn ook Taxus (venijnbooom)en bijvoorbeeld laurier, hulst, liguster en Lonicera nitida uitstekend geschikt voor vormsnoei. Hiervoor wordt meestal Taxus baccata gebruikt.
Ilex aquifolium JC van Tol
Hulst (Ilex)
Deze langzaam groeiende heesters met hun vaak vlijmscherp gestekelde, meestal wintergroene blad (er zijn ook bladverliezende soorten) zijn er in meer dan tien verschillende soorten en met bladkleuren die variëren van groen, via zilver- en goudbont tot zelfs bijna blauwachtig (Ilex × meservae uit de USA). Het meest bekend is de hulst vanwege haar bessen, die rood, oranje, geel en zelfs wit kunnen zijn. De meeste soorten en cultivars hebben voor hun bestuiving een mannelijke cultivar in de buurt nodig om bessen te kunnen vormen. Vooral de ‘gewone’ of scherpe hulst (Ilex aquifolium) uit Europa, Azië en Noord-Afrika leent zich bijzonder goed voor vormsnoei.
Lonicera nitida
Struikkamperfoelie (Lonicera nitida)
Deze fraaie, wintergroene kamperfoeliesoort vormt een bolle struik (tot 1 m hoog) met overhangende takken, dicht bezet met heel kleine, donkergroene, ca. 1 cm lange blaadjes. Een van de sterkste is ‘Hohenheimer Findling’, ‘Baggesen’s Gold’ heeft goudgeel blad. Prima in vorm te snoeien.
TIPS
-Wintergroene heesters hebben ookeen milieuvoordeel. Schadelijke stoffen zoals fijnstof kunnen door bladeren worden weggevangen. Daarbij zijn wintergroene planten dus ook in de winter effectief.
- Bescherm wintergroene heesters tijdelijk – zeker ook uw in vorm gesnoeide exemplaren – tegen uitdroging door fel zonlicht tijdens strenge ‘kale vorst’.
- Snoei bolle vormen door uw heggenschaar ondersteboven te hanteren: dat werkt veel makkelijker.
- Voor fijn vormsnoeiwerk is een zogenaamde schapenschaar ideaal.
- Met voorgevormde draadfiguren over de planten heen maakt u de mooiste snoeivormen.
Tuintips voor februari
U kunt nog steeds heel goed reparaties aan schuttingen, pergola’s enz. uitvoeren. Onkruid kan alweer gaan groeien: wied wat u ziet. Snoei van kornoelje met kleurtakken bevordert jonge groei met de felste kleur. Vergeet de vogels niet. Stel (bijv. door foto’s te maken) vast waar u volgend jaar meer winterkleur in uw tuin wilt zien. Niet spitten zolang de grond nog bevroren is. U kunt nog steeds fruitbomen en -struiken snoeien. Controleer of planten die u in het najaar hebt geplant niet zijn ‘opgevroren’. Zo ja, duw ze terug en trap de grond rond de wortels goed aan.
Bron: Colour Your life / PPH
Voor een groen effect
Groene planten zijn onmisbaar in natuur, tuin en milieu. Ze maken de zuurstof die de basis van ons leven vormt. ‘Eeuwig groene’ planten vormen daarbij de superklasse. Groen is de basiskleur van het leven. Dat komt door het groene chlorofyl in levende plantencellen. Groen is absoluut (ook gevoelsmatig) de belangrijkste kleur in een tuin. Groen is – heel symbolisch – de verbindende mengkleur tussen aarde (rood en geel) en lucht/water (indigo en donkerblauw). De levende, groene laag op onze aarde ontstaat letterlijk uit de verbinding van aarde, lucht en water. Samen met de ‘harde materialen’ zijn groenblijvende planten de meest constante elementen in een tuin en in deze tijd van het jaar brengen we ze ook graag in huis. Geniet ervan!
Photinia fraaserii Red Robin
Planten die de tuin altijd groen kleuren, worden ook wel ‘wintergroene’ planten genoemd. Dat kunnen loofbomen, coniferen, heesters of vaste planten zijn. Wintergroene planten trekken zich weinig of niets aan van onze seizoenen. Ze gaan in de koude maanden niet in rust, verminderen hooguit hun activiteit een beetje en behouden hun blad. Het is niet zo dat wintergroene planten geen blad laten vallen. Dat doen ze alleen niet ineens, maar geleidelijk (blaadje na blaadje het hele jaar door, net zoals bij veel planten in de tropen). Vaak hebben ze een special soort winterbescherming ontwikkeld: leerachtig blad, een waslaag op het blad, ze kunnen het opkrullen (bamboe) of de bladstand veranderen (Rhododendron) om de verdamping te verminderen en niet uit te drogen. Soms veranderen ze ’s winters ook een beetje van kleur om zich te beschermen (volgroen wordt bij sommige coniferen bijv. bronskleurig of roodachtig).
Heel goede groenblijvers
Er zijn er honderden om uit te kiezen en mee te combineren. Ze komen bij alle plantengroepen voor:
Loofbomen:
vooral hulstsoorten en -cultivars (Ilex), met groen, blauwgroen, of goud- en zilverbont blad en rode, oranje, gele of witte bessen (aan vrouwelijke planten, als er tenminste een mannetje van dezelfde soort in de buurt staat).
Taxus baccata (haagvorm)
Coniferen:
bijna alle soorten coniferen zijn wintergroen (uitzonderingen zijn de bladverliezende Larix, Metasequioa, de moerascipres (Taxodium) en Ginkgo). Het loof is fijn en schubachtig (bijv. bij Thuja’s) of naaldvormig (zoals bij sparren, dennen, ceders enz.). Soms zijn die naalden zacht en zelfs mosachtig, soms hard en stug. Ze zijn er in allerlei tinten groen, blauw, geel, bont en u kunt kiezen uit hoog opgaande tot breed spreidende en zelfs miniatuur- en smalle zuilvormen. Heel bekend zijn (met naaldvormig blad): venijnbomen (Taxus), jeneverbessen (Juniperus), dennen (Pinus), sparren (Picea), zilversparren (Abies), mammoetboom (Sequoiadendron) en ceders (Cedrus). Geschubd loof hebben o.a. Chamaecyparis, Thuja, leylandcipres (× Cupressocyparis), Microbiota en Thujopsis.
Heesters:
heel mooi en sterk: laurierkersen (Prunus laurocerasus) en de soort met kleiner blad (Prunus lusitanica subsp. azorica). Ze vertakken sterk en dicht (met als extra witte, geurende bloemen en rode resp. paarse bessen). Rhododendron’s kent iedereen, evenals het broodboompje (Aucuba) en het randpalmpje (Buxus sempervirens). Hedera hibernica is een prachtige wintergroene klimop. Olijfwilgen (Elaeagnus) zijn er ook met goud- of zilverbont blijvend blad, evenals wintergroene sneeuwballen (Viburnum-soorten), de rood uitlopende en wit bloeiende Photinia × fraseri ‘Red Robin’, bamboes, bodembedekkers zoals Pachysandra en bergthee (Gaultheria) en nog veel meer.
Bergenia cordifolia
Vaste planten:
groenblijvend zijn o.a. schoenlappersplant (Bergenia cordifolia), palmlelies (Yucca), dubbelloofvaren (Blechnum) en Nieuw-Zeelands vlas (Phormium).
TIPS
- Plant vroeg in het jaar bloeiende groenblijvers niet op het oosten om vorstbeschadiging van de bloemknoppen te voorkomen.
- Bescherm groenblijvende planten tijdens ‘ kale vorst’ en fel zonlicht tegen uitdroging door ze tijdelijk af te schermen (bijv. met tuinvlies).
Tuintips voor de winter:
Gereedschappen schoonmaken, zo nodig repareren en (laten) slijpen en opbergen. Heesters en bomen die met kale wortels worden geleverd, direct planten of tijdelijk inkuilen. Vruchtbomen en (klim)heesters snoeien. Gooi oude bestrijdingsmiddelen weg (chemisch afval). Berg tuinslangen droog op. Zorg voor goede waterafvoer en winterbescherming bij planten in potten en bakken. Noppenfolie isoleert heel goed. Vergeet de vogels niet.
Bron: PPH/Colour your life
TuinHulp.com is een onderdeel van TuinHulp-Groendesign, we verzorgen tuinontwerpen in de Regio Zuid-Limburg.
Wat te doen met Buxus in het voorjaar
Een veel gestelde vraag in deze periode is wat te doen met de Buxus. Moet hij mest hebben, en zo ja wat voor mest? mag hij al gesnoeid worden? mag ik een Buxus verplanten in deze tijd?
BUXUS BEMESTEN:
Een Buxus kunt u in het voorjaar (maart / april) heel goed bemesten, er zijn verschillende goede Buxus mesten te koop bij de tuincentra van verschillende merken. Belangrijk is dat de Buxus voldoende spore-elementen krijgt die hij nodig heeft om zijn blad mooi fris en groen te houden. U kent het wel, Buxus met een soort rood/bruin blad… dat zijn kenmerken van gebrek aan spore-elementen zoals ijzer en magnesium. Een gewone doorsnee kunstmest zoals de bekende goedkope witte korreltjes (12-10-18) die bevatten zelden of nooit (voldoende) spore-elementen en geven dan ook niet het gewenste effect.
Naast diverse Buxus kunst-mest soorten zijn er ook Biologische Buxus mesten, deze zorgen niet alleen voor voeding en spore-elementen maar voegen ook organische stof toe aan de grond. Deze meststoffen hebben dan ook mijn voorkeur.
BUXUS SNOEIEN IN HET VOORJAAR:
Zolang het niet streng (meer) vriest kan de Buxus als dat nodig is voor de vorm gesnoeid worden. Voor het gemak zou je kunnen stellen dat je vanaf half maart tot en met oktober zondere problemen Buxus kunt snoeien. In de rest van het jaar is het ook niet nodig omdat de groei dan stil ligt.
VERPLANTEN:
Het verplanten van een Buxus die al langer vast in de grond staat kan evt. in het voorjaar en in het najaar (winter als het niet vriest). Zorg dat een ruime wortelkluit aan de plant blijft zitten en er zo min mogelijk wortels sneuvelen.
Evt. is het bij grote planten verstandig om in het najaar voorbereiding te doen en dan het voorjaar erop te verplanten. Als voorbereiding wordt om de struik een gleuf gegraven van 30-40 cm diep en minimaal 20 cm breed, die gleuf stort u vol met potgrond. Door het graven van de gleuf beschadigd u de wortels die zijwaarts groeien, maar de wortels die naar beneden groeien blijven intact, dat is voldoende om te overleven. In de losse potgrond zal de Buxus in het najaar en het vroege voorjaar wortel herstel in gang zetten en als u dan in het voorjaar de struik verplant zit de zijkant vol met nieuwe sterke kiemwortels die door de potgrond gegroeid zijn.
U steekt nu de onderkant van de struik los en verplaatst hem naar zijn nieuwe plaats. zorg voor een ruim plantgat met op de bodem een laagje potgrond. Vul de rest van het plantgat op met een mix van de plaatselijke grond en potgrond. Spoel het goed aan met veel water.
Als laatste kunt u direct op de bodem rond de struik Buxus mest strooien en aanwateren.
Succes!
Olijfboom in de winter, wat te doen?
Om te voorkomen dat iedereen zijn olijf gaat versjouwen en in de winter vanwege koude binnen gaat zetten schrijf ik dit artikel.
Ten eerste kan een olijvenboom prima tegen lage temperaturen, zelfs to ver beneden het vriespunt! het punt is alleen hoe lang duurdt die periode van vorst, én hoe zonnig het gedurende de dag is in de winterperiode. Onze laatste winters waren zacht, met af en toe een paar nachtjes (matige of strenge) vorst, geen reden om zorgen te maken. Het is niet de lage temperatuur die een bedreiging kan vormen voor b.v. de olijven bomen in ons land.
Hoe zit dat nou? veel bladhoudende planten kunnen bij een langdurige vorstperiode wanneer de grond, of hun pot/kuip bevroren is heel weinig tot vrijwel géén vocht opnemen. Het blad dat aanwezig is kan echter overdag met de zon aan de winterse hemel wél water verdampen. Hier komt het gevaar voor die planten, het is mogelijk als het langer winter is dat bladhoudende planten (zoals de olijf) gaan verdrogen.
U moet zien dat de van oorsprong mediterane planten geen verdediging hebben tegen deze problemen waar meer inheemse planten dat wél hebben.
Om nu bescherming te bieden kunt u het beste de boom/struik schermen tegen de zon tijdens vorstperiodes. U kunt b.v. vlies-doek over de bladkroon heen leggen, óf de boom/struik uit het bereik van de zon houden.
Dit verhaal geldt voor heel veel bladhoudende planten, zelfs goed winterharde planten zoals b.v. Buxus kan veel last krijgen van een lange vriezende, zonnige winterperiode. Echter inheemse planten laten in extreme gevallen gewoon een flink deel blad vallen om verdamping te beperken. Dat blad wordt in het voorjaar gewoon weer aangevuld. Andere planten zoals de Rhododendron krullen hun blad op zodat de verdampings oppervlakte kleiner wordt. Op dit gebied blijven mediterane planten achter en dienen ze beschermd te worden, maar binnen halen is vaak niet eens nodig.
Problemen met Buxus..
In Nederland en ook in onze buurlanden zijn er de laatste jaren heel veel buxus planten geplant, het plantje is populairder dan ooit, en de consument kan er geen genoeg van krijgen.
Meestal als er veel planten van een bepaald soort voorkomen ‘regelt’ de natuur wel weer een ziekte om de liefhebbes dwars te zitten.. jawel er is een snel oprukkende schimmel (Cylindrocladium buxicola) die onze buxusplanten bedreigd.
De symptomen zijn: Er verschijnen eerst bruine vlekjes op het blad van de Buxus, die zeer snel uitbreiden. Het blad wordt daarna compleet bruin en valt vervolgens af.
Schimmelziekten komen voornamelijk voor in warme/vochtige perioden en nestelen zich het gemakkelijkts op planten die al niet helemaal gezond zijn (b.v. planten die te weinig voeding krijgen of niet op een optimale plaats staan) Het is echter ook mogelijk dat gezonde planten aangetast worden.
Er bestaan bestrijdingsmiddelen om de schimmel te bestrijden, (Topsin M of Carbendazim) helaas zijn deze middelen niet verkrijgbaar voor de particulier en zult u evt. de hovenier in moeten schakelen.