Volg ons op Twitter:
November, Gezellig buiten
In het late najaar, tijdens de winter en in het heel vroege voorjaar is een vrolijke, warme kleur buiten in de tuin, op het terras of balkon een ware verademing. Als daar ook nog een heerlijke geur bij komt, is het effect helemaal geweldig. Dat lukt met een aantal kleine heesters die het zelfs in plantenbakken op terras of balkon uitstekend doen.
Wat te doen in november?
Plant heesters nu om er de komende maanden steeds weer van te genieten. Uw zomerbloemen zijn uitgebloeid. Ruim de bakken waarin die groeiden niet op, maar maak ze schoon, bekleed ze van binnen met noppenfolie voor isolatie (drainagegaten vrijlaten), vul ze met verse potgrond en zet er uw winterkleurplanten in. In de volle grond van uw tuin doen ze het natuurlijk ook.
Soorten heesters
Over enkele bijzondere soorten heesters die doen wat we beloven. De heesters zorgen voor kleur en geur tijdens de wintermaanden. De eerste die we noemen is Skimmia japonica ‘Rubella’, een mannelijke cultivar van deze groenblijvende heester dat de hele winter door dikke trossen dieprode knoppen draagt die fraai afsteken tegen het leerachtige, warmgroene blad. Tijdens windstille winterdagen kunt u de zoete geur van deze Skimmia ruiken. Door strenge kou wordt de kleur nog dieper en krijgen ook de bladeren een rode rand.
Als deze Skimmia in maart/april open bloeit kan hij vrouwelijke Skimmia’s bestuiven. Zo’n vrouwelijk ras is bijv. Skimmia japonica ‘Nymans’ dat wit bloeit en daarna keiharde, felrode bessen vormt die heel lang aan de plant blijven omdat de vogels ze deze bessen niet lusten. Een andere, zeer bekende Skimmia japonica met bessen is ‘Veitchii’. De eveneens vrouwelijke cultivar ‘Kew White’ vormt witte bessen. De Skimmia japonica ‘Fragrant Cloud’ geurt extra sterk.
Bloemen en bessen
Skimmia reevesiana is een heester uit China dat maar 50 cm hoog wordt, maar deze soort is van nature tweeslachtig. Hij kan dus zichzelf bestuiven, waardoor iedere plant na de bloei (wit, in mei) bessen vormt. Die rijpen in de herfst en ze zijn donkerrood. Ook bij deze Skimmia blijven ze heel lang aan de struikjes. U kunt ze nu met hun kleurige bessen kopen.
In de natuur is nooit iets voor honderd procent geldig. Er zijn altijd uitzonderingen: zo komt het dat er van deze Skimmia toch een mannelijke cultivar bestaat, ‘Ruby King’ die dus geen bessen vormt, maar wel de hele winter mooie rode bloemknoppen toont.
Bergthee (Gaultheria procumbens) is een kleine, kruipende, wintergroene en bodembedekkende heester uit Noord-Amerika. Deze heester wordt niet hoger dan 15 cm en heeft leerachtig, glanzend, groen blad. Bergthee bloeit in juli-augustus met witte bloempjes (maar heel onopvallend) waarna kogelronde, rode bessen worden gevormd die ook bij deze soort lang aanblijven.
Verzorging
Al deze heesters doen het uitstekend op een licht beschaduwde plek. Maar wel in kalkarme grond. Normale potgrond is prima, heideplantengrond is beter. Snoei is eigenlijk nooit nodig, maar de kleurrijke takken met blad en knoppen of bessen worden wel heel graag in kerststukjes verwerkt.
Mooie combinaties
De genoemde heesters zijn erg fraai samen met andere, kleine, zure grond minnende planten zoals dwergconiferen, winterheide, maar ook een combinatie met een Helleborus-soort (bijv. de kerstroos, H. niger) is heel mooi.
Tuintips voor november:
- Zorg voor winterbescherming van uw gevoelige vaste planten (winterdek)
- Bij goed weer het gazon nog een laatste keer maaien
- Regentonnen, watercontainers e.d. leegmaken
- Sproeisystemen en buitenwaterleiding aftappen
- Reparaties in de tuin uitvoeren
- Bladverliezende bomen en heesters (ver)planten
- Bolgewassen planten
- Tuinmeubilair schoonmaken en opruimen
- Zorg voor strooizand tegen gladheid
SierVruchten.
De natuur heeft ook in de tuin haar jaarlijkse cyclus weer volbracht met een overdaad aan heerlijke en prachtige vruchten. Vroeger waren de mensen daar zeer nauw bij betrokken en vierde men uitbundige feesten om die weergaloze vruchtenweelde te vieren. Tegenwoordig is dat natuurgevoel anders. Niet minder betrokken, maar nu staat de schoonheid voorop. Wij genieten vooral van al die vruchten in vormen en kleuren die struiken en sommige bomen nog tot laat in het seizoen sieren.
Heesters met siervruchten
Het plezier in siervruchten wordt nog groter als er ook nog allerlei vogels op af komen. Vogelbezoek is nu gegarandeerd als u een van de volgende soorten heesters in uw tuin heeft:
- Meidoorn (Crataegus-soorten, rode bessen in overvloed; ook lekker om wijn van te maken!).
- Dwergmispel (bijv. Cotoneaster × watereri ‘Cornubia’; massa’s grote rode bessen).
- Gelderse roos (Viburnum opulus; nu samen met de herfstkleur van het blad ook vol schermen glanzende, rode bessen).
- Bottelrozen (bijv. Rosa rugosa met bottels bomvol vitamine C; de vogels weten dat ook!).
- Hulst (Ilex; de vrouwelijke planten dragen rode, gele of zelfs witte bessen (afhankelijk van soort en varieteit).
- Fazantenbes (Leycesteria formosa) is een bijzondere, vaste-plantachtige halfheester ( tot 2 m hoog). In de zomer verschijnen hangende trossen witte bloemen met bordeauxrode kelkbladen. Daarna volgen de paarsrode bessen.
Mooi, maar minder lekker
Er zijn ook genoeg heesters met siervruchten die minder gauw door vogels worden gegeten (waarschijnlijk omdat ze niet zo lekker smaken). Dat zijn bijvoorbeeld:
- Schoonvrucht (Callicarpa, bijv. C. bodinieri var. giraldii; nu rijk bezet met clusters lilapaarse bessen, ook nog aan de straks kale takken. Het blad heeft een schitterende herfstkleur. De cultivar ‘Profusion’ draagt zo mogelijk nog rijker dan de variëteit).
- Kardinaalshoed (o.a. Euonymus planipes met gevleugelde roze vruchten in een oranje vruchtmantel en oranjerood verkleurend herfstblad. Bij E. hamiltoniana ‘Red Elf’ zijn de (trossen) vruchten warmroze met oranje zaden).
- Glansmispel (Photinia davidiana; wintergroen met rood uitlopend jong blad en de hele winter door blijven de rode vruchtjes).
- Parelbes (Pernettya mucronata, lage struikjes met lang aanblijvende bessen die per variëteit van kleur verschillen. Bij ‘Wintertime’ zijn ze wit. Bij ‘Parelmoer’ spreekt de naam voor zich).
Bomen met siervruchten
Denk aan sierappeltjes (Malus) met rode vruchten (‘Red Sentinel’) of gele (‘Wintergold’), oranjerode (‘Professor Sprenger’), oranje (‘John Downie’) en nog veel meer vruchtkleuren. Hetzelfde geldt voor lijsterbessen (Sorbus) die niet alleen oranje en felrode (S. scalaris), maar ook witte (S. forrestii en S. cashmiriana) en zelfs gele vruchtjes (S. ‘Joseph Rock’) kunnen hebben. Hulst (Ilex) noemden we al.
Verzorging
Alle genoemde siervruchtgewassen zijn in pot of met kluit te koop en nu, vaak zelfs beladen met vruchten, direct plantbaar. Plant ze even diep (in een ruim plantgat) als ze in de pot of op de kwekerij hebben gestaan en zorg door rondom aantrappen (met de neus van schoen of laars naar de stam of grondtakken gericht) dat de grond goed rond de wortels aansluit. Geef de eerste paar weken extra water.
Tuintips voor oktober
Nog steeds onkruid wieden – het scheelt volgend jaar echt. Bladverliezende heesters en bomen zijn nu goed te (ver)planten. Zet de laatste kuipplanten tijdig binnen. Hark afgevallen blad bij elkaar – geeft prima compost. Vijver afdekken tegen inwaaiend blad. Gazon bladvrij houden. Plantensteunen verwijderen. Winterbloeiende heide planten.
Bron: Colour Your Life / PPH.NL
Herfst Bloeiers
Herfstbloeiende planten kleuren van nature naar het lage licht: krachtig en warm, verzadigd, soms sereen. De herfstbloeiers onder de vaste planten zijn opvallend vaak hoog. Hun groeitijd is langer en daardoor valt hun bloeitijd later.
Veel planten die de zomerse border kleurden, hebben hun best al gedaan. Het is oogsttijd in de natuur. De cyclus wordt voltooid. Langzaam begint de voorbereiding op de rust die winter heet. Maar juist in deze overgangsperiode zijn prachtig bloeiende planten uiterst welkom. We laten er een aantal de revue passeren.
- Hoge herfstasters
- Andere, prachtige herfstbloeiers
- Verzorging
- Tuintips voor September
Nog laat in het jaar nectar snoepen bij de hoge herfstasters
Vlinders (Atalanta’s) en bijen bezoeken graag twee soorten herfstasters: de ruwbladige Aster novae-angliae en de gladbladige Aster novi-belgii. De vele variëteiten van de eerste soort vormen sterke, houtachtige stengels (tussen de 1,5 en 2 m hoog!) die geen steun nodig hebben. Ze woekeren niet en ze hebben weinig last van meeldauw. Bekende vanaf september bloeiende variëteiten zijn bijv. ‘Andenken an Alma Pötschke’ (karmijnrood), ‘Purple Dome’ (paars), ‘Barr’s Pink’ (roze) en ‘Herbstschnee’ (wit). De variëteiten van Aster novi-belgii groeien uit een kruipende wortelstok, ze blijven wat lager (75-150 cm) en vragen soms wat steun. Bij deze groep zijn met name de blauwe bloeiers uitzonderlijk mooi. Voorbeelden: ‘Blue Bouquet’ (slechts 75 cm hoog!), ‘Plenty’ (lavendelblauw), ‘Eventide’ (grote blauwe, halfgevulde bloemen). Er zijn ook prachtige wit, roze, rood en paars bloeiende vormen. Maar er zijn meer herfstbloeiende asters, bijv. de wit bloeiende sluieraster (Aster ericoides) die in september-oktober geweldige pluimenwolken kleine bloemen vormt (1 m hoog). Goede variëteiten: ‘Golden Spray’ (geel), ‘Erlkönig’ (violet) en ‘Pink Cloud’ (roze). Ook roze en overvloedig bloeit de hoge (120-150 cm) hybride-herfstaster ‘Pink Spray’.
Andere, prachtige herfstbloeiers
Het zijn er zo veel dat we maar een greep doen: Japanse en herfstanemonen (Anemone hybrida en Anemone hupehensis). De roze bloeiende ‘Königin Charlotte’ kan wel 150 cm hoog worden. ‘Honorine Jobert’ bloeit zuiver wit met gele meeldraden; de Hupehensis-variëteit ‘Prinz Heinrich’ warm wijnrood. Prachtplanten zijn het! Vergeet ook de monnikskappen niet. De tot wel 2 m hoge Aconitum carmichaelii ‘Barker’s Variety’ bloeit pas in oktober volop (violetblauw). Vanaf augustus bloeit de vaste-plantzonnebloem Helianthus decapetalus ‘Capenoch Star’ met citroengele bloemen (175 cm hoog). Een echte laatbloeier is ook de zilverkaars Cimicifuga simplex ‘White Pearl’ (150 cm). Pampagras (Cortaderia) en prachtriet (Miscanthus sinensis) dragen nu hun rijke pluimen. Ook de armeluisorchidee Tricyrtis formosana bloeit volop. Bij sommige vaste planten zorgen niet de bloemen, maar bessen nu voor kleur, bij Actaea rubra (50 cm) zijn ze bloedrood.
Verzorging
Vaste planten (meerjarige kruidachtige planten) zijn gemakkelijk te verzorgen. Laat ze rustig afsterven. Schoon de straks afgestorven stengel- en bladermassa pas in het voorjaar op. Het geeft de overlevende wortels winterbescherming. Zorg alleen dat groenblijvende soorten niet worden afgedekt. Geef in het voorjaar een goede organische basisbemesting.
Tuintips voor September
Niet meer mesten, de planten moeten afharden. Lelies nu (ver)planten. Uitgebloeide balkon- en perkplanten weghalen. Van allerlei planten kunt u nu zaden oogsten. Breng een verse mulchlaag aan. Gazon niet meer mesten. Ranken van klimplanten aanbinden. Groenblijvende heesters en bomen nu planten. Hagen dit jaar voor de laatste maal knippen. Vijvervissen minder gaan voeren. De hazelnoten (en veel andere vruchten) zijn rijp!
Bron: PPH.nl / Colour your life
Wintergroen met bessen
Aucuba japonica Variegata.
Kerstdecoraties maken? Even een rondje met de snoeischaar door de tuin en laat dan uw creatieve fantasie maar de vrije loop. Er is zoveel moois dat u nu gebruiken kunt. Ideaal is wintergroen blad met fleurige bessen. Als u dat al in soorten heeft staan, bent u een rijk mens. Maar voor al die mensen die dat nog niet hebben, geven we wat suggesties voor planten die juist in deze tijd ideaal zijn om te hebben. Alvast wat tips voor volgend jaar dus. Maar vindt u in pot gekweekte wintergroene tuinplanten die bessen dragen, dan kunt u die nu planten (behalve als het vriest) en er meteen van genieten. Want u hóeft geen kerststukjes te maken, de groene struiken met kleurrijke bessen zijn ook in de tuin schitterend.
Een lijstje groenblijvers met kleurrijke bessen die nu nog aan de struiken zitten
Echt, er is veel meer moois op dit gebied dan vaak wordt gedacht.
- De wintergroene zuurbessen Berberis candidula en B. darwinii met blauwe bessen. B. stenophylla heeft paarse bessen.
- Hulst: altijd vol rode bessen zitten Ilex aquifolium ‘J.C. van Tol’ en ‘Pyramidalis’. Deze zijn eenhuizig; u heeft dus geen vrouwelijke en een manlijke plant nodig om bessen te krijgen. Ilex aquifolium ‘Bacciflava’ vormt gele bessen. De kleine Ilex cornuta ‘Golden Gem’ heeft prachtig geel blad en zwarte bessen. Het blad is warm goudgeel bij Ilex aquifolium (rode bessen) en paars bij I. × altaclarensis ‘Hodginsii’ (rode bessen).
- Takken met zwarte bessen van de klimop (Hedera). Ze zitten er heel lang aan.
- De vingerplant (Fatsia japonica) wordt dankzij de zachte winters steeds vaker in de tuin gezet (dat gebeurde in België al veel langer). Er zitten nu dikke trossen zwarte bessen aan.
- Hij wordt vaak vergeten, maar een grijsgroen takje van de jeneverbes Juniperus chinensis ‘Keteleerii’ met prachtige grijs berijpte blauwe bessen staat absoluut niet verkeerd in een fraaie kerstschikking.
- De broodboom (Aucuba japonica) draagt aan vrouwelijke planten rode bessen. Er zijn ook bontbladige cultivars, zoals ‘Gold Dust’ en ‘Golden King’.
- Skimmia is er ook in soorten. Bij de manlijke Skimmia japonica ‘Rubella’ worden de bloemknopjes (het lijken wel bessen) in de winter rood, bij ‘Emerald King’ zijn ze lichtgroen. Heel bijzonder! Skimmia reevesiana heeft wel de hele winter lang echte rode bessen.
- Met wat geluk zitten er ook nog rode bessen aan de kruipende bergthee (Gaultheria procumbens) waarvan de blaadjes bij kneuzing naar kauwgom geuren.
- De mahoniestruik (Mahonia aquifolium) draagt tot diep in de winter witbedauwde, donkerblauwe bessen.
- En op een beschutte plek kunt u een aardbeiboom planten (Arbutus unedo) waarvan de vruchten in de winter tussen het leerachtige blad blijven hangen, terwijl de boom in december ook nog bloeit.
Tuintips voor december
Er is nu niet zoveel meer in de tuin te doen, tenzij u uw tuin wilt veranderen. Daarvoor is het nu (als het niet vriest) een ideale periode. De planten zijn in rust. Bladverliezende soorten kunt u probleemloos verplanten en nieuwe aanplanten. Maak gereedschappen en tuinmachines droog en schoon. Vet ze in (ook de houten stelen van gereedschappen; het voorkomt dat die uitdrogen en makkelijk breken). Laat slijpen wat scherp moet zijn. Zet een ijsvrijhouder in de vijver. Vissen nu helemaal niet meer voeren. U kunt ook al vormsnoei bij bomen toepassen.
Bron: PPH