Volg ons op Twitter:
November, Gezellig buiten
In het late najaar, tijdens de winter en in het heel vroege voorjaar is een vrolijke, warme kleur buiten in de tuin, op het terras of balkon een ware verademing. Als daar ook nog een heerlijke geur bij komt, is het effect helemaal geweldig. Dat lukt met een aantal kleine heesters die het zelfs in plantenbakken op terras of balkon uitstekend doen.
Wat te doen in november?
Plant heesters nu om er de komende maanden steeds weer van te genieten. Uw zomerbloemen zijn uitgebloeid. Ruim de bakken waarin die groeiden niet op, maar maak ze schoon, bekleed ze van binnen met noppenfolie voor isolatie (drainagegaten vrijlaten), vul ze met verse potgrond en zet er uw winterkleurplanten in. In de volle grond van uw tuin doen ze het natuurlijk ook.
Soorten heesters
Over enkele bijzondere soorten heesters die doen wat we beloven. De heesters zorgen voor kleur en geur tijdens de wintermaanden. De eerste die we noemen is Skimmia japonica ‘Rubella’, een mannelijke cultivar van deze groenblijvende heester dat de hele winter door dikke trossen dieprode knoppen draagt die fraai afsteken tegen het leerachtige, warmgroene blad. Tijdens windstille winterdagen kunt u de zoete geur van deze Skimmia ruiken. Door strenge kou wordt de kleur nog dieper en krijgen ook de bladeren een rode rand.
Als deze Skimmia in maart/april open bloeit kan hij vrouwelijke Skimmia’s bestuiven. Zo’n vrouwelijk ras is bijv. Skimmia japonica ‘Nymans’ dat wit bloeit en daarna keiharde, felrode bessen vormt die heel lang aan de plant blijven omdat de vogels ze deze bessen niet lusten. Een andere, zeer bekende Skimmia japonica met bessen is ‘Veitchii’. De eveneens vrouwelijke cultivar ‘Kew White’ vormt witte bessen. De Skimmia japonica ‘Fragrant Cloud’ geurt extra sterk.
Bloemen en bessen
Skimmia reevesiana is een heester uit China dat maar 50 cm hoog wordt, maar deze soort is van nature tweeslachtig. Hij kan dus zichzelf bestuiven, waardoor iedere plant na de bloei (wit, in mei) bessen vormt. Die rijpen in de herfst en ze zijn donkerrood. Ook bij deze Skimmia blijven ze heel lang aan de struikjes. U kunt ze nu met hun kleurige bessen kopen.
In de natuur is nooit iets voor honderd procent geldig. Er zijn altijd uitzonderingen: zo komt het dat er van deze Skimmia toch een mannelijke cultivar bestaat, ‘Ruby King’ die dus geen bessen vormt, maar wel de hele winter mooie rode bloemknoppen toont.
Bergthee (Gaultheria procumbens) is een kleine, kruipende, wintergroene en bodembedekkende heester uit Noord-Amerika. Deze heester wordt niet hoger dan 15 cm en heeft leerachtig, glanzend, groen blad. Bergthee bloeit in juli-augustus met witte bloempjes (maar heel onopvallend) waarna kogelronde, rode bessen worden gevormd die ook bij deze soort lang aanblijven.
Verzorging
Al deze heesters doen het uitstekend op een licht beschaduwde plek. Maar wel in kalkarme grond. Normale potgrond is prima, heideplantengrond is beter. Snoei is eigenlijk nooit nodig, maar de kleurrijke takken met blad en knoppen of bessen worden wel heel graag in kerststukjes verwerkt.
Mooie combinaties
De genoemde heesters zijn erg fraai samen met andere, kleine, zure grond minnende planten zoals dwergconiferen, winterheide, maar ook een combinatie met een Helleborus-soort (bijv. de kerstroos, H. niger) is heel mooi.
Tuintips voor november:
- Zorg voor winterbescherming van uw gevoelige vaste planten (winterdek)
- Bij goed weer het gazon nog een laatste keer maaien
- Regentonnen, watercontainers e.d. leegmaken
- Sproeisystemen en buitenwaterleiding aftappen
- Reparaties in de tuin uitvoeren
- Bladverliezende bomen en heesters (ver)planten
- Bolgewassen planten
- Tuinmeubilair schoonmaken en opruimen
- Zorg voor strooizand tegen gladheid
Najaars / Winterbeurt voor de tuin… wat en hoe?
Veel tuinen krijgen in het najaar een zgn. winter of najaarsbeurt, wat houdt dat in? en waar moet ik op letten als ik dat zelf wil doen.
Als de tuin een beetje netjes de winter in moet gaan, en u in het voorjaar alvast een voorsprong wilt nemen op het onvermijdelijke onderhoud van uw tuin kan een Najaars/Winterbeurt veel nut hebben. Immers alles wat u nu doet hoeft in het voorjaar niet, of is stukken gemakkelijker.
Snoeien:
Snoeien tijdens een winterbeurt is onvermijdelijk, afstervende vaste kruidachtige planten kunnen worden afgezet tot 10/15 cm. Lavendel, Grassen en Groenblijvende vaste planten zijn uiteraard een uitzondering.
Belangrijk om de vaste planten niet tot op de grond af te knippen, sommige soorten met holle stengels kunnen zo vollopen met regenwater in het najaar, en krijgen het daardoor met vorst veel harder te verduren. als u een stukje stengel van 10/15 cm. laat staan kan dat inrotten en dicht zo de opening.
Rozen die uitgebloeid zijn mogen alvast een stuk terug geknipt worden (tot zo’n 20 cm.) zodat de voorjaarssnoei gemakkelijker wordt en het perk er beter uitziet. Ook kunt u hierna makkelijker uw organische bemesting toedienen tussen de rozen.
Met organische bemesting bedoel ik alleen puur gedroogde koemest (of verse koemest met stro). Koemest verbeterd de structuur van de grond en stimuleert het bodemleven, veel voeding zit er niet in maar dat is in het najaar ook niet nodig de planten gaan immers de rustperiode in en groeien niet meer. Vergeet niet in het voorjaar een goede mest te geven waar wél voldoende voeding in zit!
Vroeg in het najaar (Augustus September) kunt u de coniferen / taxus haag nog een keer scheren. Het kan nog groeizaam weer zijn en dan loopt de haag nog een klein beetje uit voordat het winter wordt. Hierdoor ziet hij er perfect uit.
Wanneer u twijfelt welke planten wél en welke juist niet gesnoeid mogen worden in het najaar is er een klein praktisch ezelsbruggetje.
Snoei in de struik een tak weg, bekijk de tak goed en let vooral op de kern van snoeiwond. Is de kern groot en erg zacht óf hol wacht dan met snoeien tot het voorjaar (voorbeeld: de Hortensia)
Planten met een zachte of holle kern zijn gevoeliger voor de winter als ze in het najaar worden gesnoeid dus deze laten we met rust. Een massieve en/of kleine kern geeft aan dat er voor de winter gesnoeid mag worden.
Veel groenblijvende planten kunnen baat hebben bij wat najaarssnoei, omdat deze planten hun blad in de winter houden kunnen zij water verdampen terwijl de grond bevroren kan zijn, hierdoor kunnen deze planten verdrogen. Door in het najaar wat blad weg te snoeien wordt de verdamping minder en ook dat telt natuurlijk. Voorbeelden: Laurier, Olijf, Camelia (let wel op de bloemknoppen, die wil je bewaren!)
Bomen die te groot worden kunnen in het najaar zodra het blad valt veilig gesnoeid worden, Ná de kerst moet u gaan opletten welke boom u gaat snoeien b.v. de berk kan bij snoei na de kerst al gaan bloeden en dat geldt b.v. ook voor Acer soorten. Als u twijfelt vraag dan altijd eerst een deskundige! zij weten precies welke bomen en struiken kunnen gaan bloeden. Alle heesters en bomen die gevoelig zijn voor bloeden kunt u veilig snoeien tussen september en eind december, én zodra zij weer vol in het blad zitten in de zomermaanden.
De Bodem in het Najaar:
De bodem is heel belangrijk, ook tijdens de najaarsbeurt. Ga niet in de tuin aan de gang als het te nat is, u stamt de structuur van de bodem dan gemakkelijk kapot en dat herstel je niet zomaar. Ieder afgevallen blaadje wegruimen is heel netjes, maar laat ook wat over voor het bodemleven, wormen trekken stukje bij beetje blaadjes de grond in en deze worden omgezet in de beste gratis humus die er is. Als er groenresten op de grond liggen zal er bodemleven zijn in de vorm van bacteriën, wormen insecten etc. dit bodemleven houdt de grond luchtig en geven in ruil humus aan de bovenlaag!
Na het snoei- en ruimwerk kunt u de bodem wat helpen door met een riek of steekschop de bovenlaag te bewerken. U werkt organisch materiaal zoals blad en resten van vaste planten door de grond. Zolang ze niet te grof zijn gaat dat prima en zullen ze snel verteerd en openomen worden. Is de grond arm aan humus kunt u natuurlijk extra Compost, tuinturf of turfmolm uitstrooien en ook onderwerken al dan niet gemengd met zand om de doorlatendheid van de bodemlaag extra te verbeteren.
De Vijver:
Ook de vijver heeft aandacht nodig voor de winter. Om de vijver helder te houden is het belangrijk om hier juist alle groenafval van afstervende planten goed te verwijderen. Grote hoeveelheden plantresten die naar beneden zinken, veroorzaken een pakket modder en geven veel extra voeding af aan het water die in het voorjaar uitgroei van flinke hoeveelheden draadwier en algen kan veroorzaken.
Verder kan de UV filter worden uitgeschakeld, schoongemaakt en opgeborgen worden tot het voorjaar. Als de lamp het hele seizoen heeft gebrand (ongeveer 5000 uur) kunt u vast een nieuwe UVC lamp aanschaffen zodat u in het voorjaar direct de filter weer kunt aansluiten en gaan gebruiken. Het gebruik van de UV filter in de winter is niet nodig, de watertemperatuur loopt dusdanig terug dat algen en wieren niet meer groeien en dus ook niet bestreden hoeven te worden.
Het Gazon:
Het gazon blijft u maaien totdat de groei stopt (oktober/november) stel wel de maaier wat hoger af! Hark het gazon goed af zodat er geen pakket afgevallen blad achterblijft die de hele winter blijft liggen. Geef in Augustus/September nog wat mest zodat het gazon sterk en fris de winter in gaat. Evt. afstrooien en inharken van zand zorgt ook in het gazon voor een betere doorlatendheid wat een betere uitgroei in het voorjaar geeft én mos tegenwerkt.
Bollen Knollen:
Knollen van zomerbloeiers die niet winterhard zijn moeten uit de grond en gedroogd worden, daarna kunnen ze droog en vorstvrij opgeslagen de winter door. Voorjaarsbollen worden nu juist geplant voor de lente, denk aan crocussen, tulpen, narcissen, hyacinten, blauwe druifjes en nog veel meer om kleur aan het voorjaar te geven.
Plant bloembollen vooral niet te diep, je moet planten en niet begraven! een simpele vuistregel is 1,5x de bolhoogte aan grond boven de bol. evt. afdekken met een beetje turfmolm om een isolerend jasje voor de winter te geven, dit alleen bij ietwat gevoelige bol/knol gewasjes (lees op de verpakking).
Gevoelige planten helpen in de winter:
Gevoelige tuinplanten een handje helpen de winter door te komen mag nu alvast, al blijf ik erbij PAK ZE NIET IN PLASTIC!
Als voorbeeld: sommige klimplanten zoals b.v. de passiebloem kunnen bevriezen. Gooi een hoopje afgevallen los blad tegen de onderkant van de klimplant aan en houdt het evt. op z’n plaats met wat stokjes en kippengaas. Dit hoopje isoleert de onderzijde van de plant en mochten de hoge delen bevriezen dan loopt hij in het voorjaar onderaan gewoon opnieuw uit. Los blad is luchtig en isoleert goed, Ook houdt het de zon van zwakke delen af die in de winter ook gewoon uitdroging kan veroorzaken.
Zet bladhoudende gevoelige planten liefst op een zonvrije plek, als het gaat tegen de gevel (die straalt altijd iets) vooral de ochtendzon is een oorzaak van problemen bij bladhouders zoals de Olijf en de Camelia. s’ochtends als de zon vroeg op de planten valt treed een snel temperatuursverschil op waardoor de planten vocht gaan verdampen. Wanneer hun pot is bevroren kan de plant geen vocht opnemen uit de bodem en kan hij verdrogen.
Kleinere bladhoudende planten die in de border staan kunnen afgedekt worden met takken van dennen (de oude kerstboom!) niet te dik, maar net genoeg om de zon eraf te houden en de lucht gewoon goed doorlaat. In de Alpenlanden is dit heel gewoon en werkt het prima, als het sneeuwt krijg je al snel een mooi isolerend dekentje.
Uw kuipplanten zoals b.v. de Oleander moeten rond september naar binnen alwaar ze de winter overblijven met minimale hoeveelheden water! per keer kleine beetjes water geven zodat de plant in rust geen wortelrot oploopt.
Ten slotte:
Om in de wintermaanden plezier van de vogels te hebben kunt u nu alvast beginnen met het ophangen van wat wintervoedsel waar veel soorten vogels graag op af komen.
Het is dan ook tijd om uw tuingereedschap te onderhouden, slijpen, oliëen en repareren zodat u in het voorjaar niet mis grijpt.
Heeft u nog tips en trucs die u zelf altijd toepast bij de Najaars/Winterbeurt Laat het ons weten! reageer hieronder.
SierVruchten.
De natuur heeft ook in de tuin haar jaarlijkse cyclus weer volbracht met een overdaad aan heerlijke en prachtige vruchten. Vroeger waren de mensen daar zeer nauw bij betrokken en vierde men uitbundige feesten om die weergaloze vruchtenweelde te vieren. Tegenwoordig is dat natuurgevoel anders. Niet minder betrokken, maar nu staat de schoonheid voorop. Wij genieten vooral van al die vruchten in vormen en kleuren die struiken en sommige bomen nog tot laat in het seizoen sieren.
Heesters met siervruchten
Het plezier in siervruchten wordt nog groter als er ook nog allerlei vogels op af komen. Vogelbezoek is nu gegarandeerd als u een van de volgende soorten heesters in uw tuin heeft:
- Meidoorn (Crataegus-soorten, rode bessen in overvloed; ook lekker om wijn van te maken!).
- Dwergmispel (bijv. Cotoneaster × watereri ‘Cornubia’; massa’s grote rode bessen).
- Gelderse roos (Viburnum opulus; nu samen met de herfstkleur van het blad ook vol schermen glanzende, rode bessen).
- Bottelrozen (bijv. Rosa rugosa met bottels bomvol vitamine C; de vogels weten dat ook!).
- Hulst (Ilex; de vrouwelijke planten dragen rode, gele of zelfs witte bessen (afhankelijk van soort en varieteit).
- Fazantenbes (Leycesteria formosa) is een bijzondere, vaste-plantachtige halfheester ( tot 2 m hoog). In de zomer verschijnen hangende trossen witte bloemen met bordeauxrode kelkbladen. Daarna volgen de paarsrode bessen.
Mooi, maar minder lekker
Er zijn ook genoeg heesters met siervruchten die minder gauw door vogels worden gegeten (waarschijnlijk omdat ze niet zo lekker smaken). Dat zijn bijvoorbeeld:
- Schoonvrucht (Callicarpa, bijv. C. bodinieri var. giraldii; nu rijk bezet met clusters lilapaarse bessen, ook nog aan de straks kale takken. Het blad heeft een schitterende herfstkleur. De cultivar ‘Profusion’ draagt zo mogelijk nog rijker dan de variëteit).
- Kardinaalshoed (o.a. Euonymus planipes met gevleugelde roze vruchten in een oranje vruchtmantel en oranjerood verkleurend herfstblad. Bij E. hamiltoniana ‘Red Elf’ zijn de (trossen) vruchten warmroze met oranje zaden).
- Glansmispel (Photinia davidiana; wintergroen met rood uitlopend jong blad en de hele winter door blijven de rode vruchtjes).
- Parelbes (Pernettya mucronata, lage struikjes met lang aanblijvende bessen die per variëteit van kleur verschillen. Bij ‘Wintertime’ zijn ze wit. Bij ‘Parelmoer’ spreekt de naam voor zich).
Bomen met siervruchten
Denk aan sierappeltjes (Malus) met rode vruchten (‘Red Sentinel’) of gele (‘Wintergold’), oranjerode (‘Professor Sprenger’), oranje (‘John Downie’) en nog veel meer vruchtkleuren. Hetzelfde geldt voor lijsterbessen (Sorbus) die niet alleen oranje en felrode (S. scalaris), maar ook witte (S. forrestii en S. cashmiriana) en zelfs gele vruchtjes (S. ‘Joseph Rock’) kunnen hebben. Hulst (Ilex) noemden we al.
Verzorging
Alle genoemde siervruchtgewassen zijn in pot of met kluit te koop en nu, vaak zelfs beladen met vruchten, direct plantbaar. Plant ze even diep (in een ruim plantgat) als ze in de pot of op de kwekerij hebben gestaan en zorg door rondom aantrappen (met de neus van schoen of laars naar de stam of grondtakken gericht) dat de grond goed rond de wortels aansluit. Geef de eerste paar weken extra water.
Tuintips voor oktober
Nog steeds onkruid wieden – het scheelt volgend jaar echt. Bladverliezende heesters en bomen zijn nu goed te (ver)planten. Zet de laatste kuipplanten tijdig binnen. Hark afgevallen blad bij elkaar – geeft prima compost. Vijver afdekken tegen inwaaiend blad. Gazon bladvrij houden. Plantensteunen verwijderen. Winterbloeiende heide planten.
Bron: Colour Your Life / PPH.NL
BezoekersVraag: Lavendel vergeten te snoeien
Ik beb vergeten mijn lavendel in het najaar te snoeien. Kan ik dat nu, in maart, nog doen?
Ben Beckers
Lavandula angustifolia Hidcote (S)
—————————————————————
Beste Ben,
Het is geen probleem dat je afgelopen najaar de lavendel niet gesnoeid hebt, zolang je het dit voorjaar tussen eind maart en uiterlijk half april doet.
Na de snoei die vrijwel bij de grond moet worden gedaan, loopt de struik weer snel en mooi uit om ook deze zomer weer volop te bloeien.
Check dit artikel om meer te lezen: http://www.tuinhulp.com/2010/03/04/lavendel-snoeien-waarom-wanneer-hoe/
Wat te doen met Buxus in het voorjaar
Een veel gestelde vraag in deze periode is wat te doen met de Buxus. Moet hij mest hebben, en zo ja wat voor mest? mag hij al gesnoeid worden? mag ik een Buxus verplanten in deze tijd?
BUXUS BEMESTEN:
Een Buxus kunt u in het voorjaar (maart / april) heel goed bemesten, er zijn verschillende goede Buxus mesten te koop bij de tuincentra van verschillende merken. Belangrijk is dat de Buxus voldoende spore-elementen krijgt die hij nodig heeft om zijn blad mooi fris en groen te houden. U kent het wel, Buxus met een soort rood/bruin blad… dat zijn kenmerken van gebrek aan spore-elementen zoals ijzer en magnesium. Een gewone doorsnee kunstmest zoals de bekende goedkope witte korreltjes (12-10-18) die bevatten zelden of nooit (voldoende) spore-elementen en geven dan ook niet het gewenste effect.
Naast diverse Buxus kunst-mest soorten zijn er ook Biologische Buxus mesten, deze zorgen niet alleen voor voeding en spore-elementen maar voegen ook organische stof toe aan de grond. Deze meststoffen hebben dan ook mijn voorkeur.
BUXUS SNOEIEN IN HET VOORJAAR:
Zolang het niet streng (meer) vriest kan de Buxus als dat nodig is voor de vorm gesnoeid worden. Voor het gemak zou je kunnen stellen dat je vanaf half maart tot en met oktober zondere problemen Buxus kunt snoeien. In de rest van het jaar is het ook niet nodig omdat de groei dan stil ligt.
VERPLANTEN:
Het verplanten van een Buxus die al langer vast in de grond staat kan evt. in het voorjaar en in het najaar (winter als het niet vriest). Zorg dat een ruime wortelkluit aan de plant blijft zitten en er zo min mogelijk wortels sneuvelen.
Evt. is het bij grote planten verstandig om in het najaar voorbereiding te doen en dan het voorjaar erop te verplanten. Als voorbereiding wordt om de struik een gleuf gegraven van 30-40 cm diep en minimaal 20 cm breed, die gleuf stort u vol met potgrond. Door het graven van de gleuf beschadigd u de wortels die zijwaarts groeien, maar de wortels die naar beneden groeien blijven intact, dat is voldoende om te overleven. In de losse potgrond zal de Buxus in het najaar en het vroege voorjaar wortel herstel in gang zetten en als u dan in het voorjaar de struik verplant zit de zijkant vol met nieuwe sterke kiemwortels die door de potgrond gegroeid zijn.
U steekt nu de onderkant van de struik los en verplaatst hem naar zijn nieuwe plaats. zorg voor een ruim plantgat met op de bodem een laagje potgrond. Vul de rest van het plantgat op met een mix van de plaatselijke grond en potgrond. Spoel het goed aan met veel water.
Als laatste kunt u direct op de bodem rond de struik Buxus mest strooien en aanwateren.
Succes!